Tên khác: Thông mã vĩ. Tên khoa học: Pinus massoniana Lamb. Họ thực vật: Thông (Pinaceae).
1. Đặc điểm hình thái
Cây gỗ lớn, có thân tròn, thẳng, cao từ 20-25m, nơi đất tốt có thể cao 30m, đường kính lớn nhất đạt 0,5-0,6m, các bộ phận non của thân và cành có màu nâu nhạt. Vỏ mỏng và bong thành mảng, đây chính là đặc điểm bề ngoài để phân biệt với thông nhựa. Vỏ cây màu nâu sẫm, nứt dọc. Tỉa cành tự nhiên sớm, cây từ 5-6 tuổi trở đi trên thân để lại nhiều vết sẹo của các vòng cành. Cành nhánh cong queo tạo nên tán cây xơ xác khi cây trưởng thành từ 20 tuổi trở đi.
Lá cây có 2 dạng hình dải và hình kim, lá hình dải chỉ tồn tại ở cây con dưới 1 tuổi, mọc cách vòng thân cây non có màu xanh lá mạ với chiều dài 2-4cm, lá kim tăng dần theo tuổi cây và dài tối đa 15-20cm ở cây trưởng thành. Tán lá ở cây 5-10 tuổi hình tháp, hình trứng và hình lọng ở tuổi già.
Thông đuôi ngựa 6-7 tuổi đã bắt đầu ra nón. Nón đơn tính cùng gốc, nón đực mọc cách vòng ở gốc chồi ngọn, nón cái 1-4 mọc vòng ở đỉnh chồi ngọn. Cây ra nón vào tháng 3-4, nón chín vào tháng 11-12 năm sau. Hạt có hình trái xoan dẹt, khi chín có màu nâu sẫm.
2. Đặc tính sinh thái
Thông đuôi ngựa có nguồn gốc địa lý ở vùng ôn đới Trung Quốc, phân bố liên tục trên phạm vi rộng từ 18-23o vĩ Bắc. Ở Việt Nam Thông đuôi ngựa mọc rải rác ở một số tỉnh biên giới từ 21o vĩ Bắctrở lên.
Là cây ưa sáng nhưng chịu bóng lúc nhỏ. Thông đuôi ngựa thích hợp trồng ở nơi >23o vĩ Bắc, độ cao so với mực nước biển 700-1500m, nhiệt độ không khí bình quân năm 17-22oC, ẩm độ không khí >80%, mưa hàng năm 1000-1500mm. Có thể mở rộng vùng trồng ở nơi 18-22o vĩ Bắc, độ cao 300-700. Không thích hợp trồng ở nơi <18o vĩ Bắc, độ cao tuyệt đối dưới 300m và độ ẩm không khí <80%.
Thông đuôi ngựa thích hợp với các loại đất hình thành từ đá mẹ macma chua và đá cát, có thành phần cơ giới nhẹ, độ xốp cao, dễ thoát nước, mùn từ ít đến trung bình, pHKCl=4-4,5.
Tái sinh hạt rất mạnh trên đất trống trọc nếu có đủ cây mẹ gieo giống.
Nguồn: vafs.ogv.vn